Ikea’ya adım attığınızda, kendinizi bir mağazadan çok, esrarengiz bir evrenin içinde bulduğunuz doğru. Labirent gibi uzanan koridorlar, kolay kurulum sağladığı iddia edilen mobilyalar, kasada sizi karşılayan tarçınlı çörek kokuları ve elbette o ünlü İsveç köfteleri… Ama hepsinden daha ilginç bir şey var: Ikea ürün isimleri.
Birçoğumuzun hayatına bir anda girip dilimize dolanan kelimeler… Örneğin, “Tromsö” adıyla bir ranza aldınız mı? Kısa bir süre sonra evdekiler yatağa ranza demek yerine Tromsö demeye başlıyor. Ya da Färgklar isimli tabak takımı görünce “Bu ne, Ikea’nın büyü okulunda öğrendiğimiz bir isim mi?” diye düşünüp sonra alışıyorsunuz. Aslında işin sırrı şu: Bu isimler rastgele değil. Tam aksine, Ikea’nın mobilya isimlendirme sistemi oldukça düzenli ve zekice oluşturulmuş bir yapı. Hadi, bu gizli dili birlikte keşfedelim.
Hangi dil bu? “Ikea dili” var mı?
İlk bakışta bütün kelimelerin İsveççe olduğu düşünülebilir, bu düşüncede haksız sayılmazsınız çünkü marka köken olarak İsveçlidir. Ancak gerçek biraz daha geniş: Ikea’da yalnızca İsveççe değil; aynı zamanda Danca, Norveççe ve Fince kelimeler de kullanılıyor. Tam anlamıyla bir İskandinav dil buluşması!
Yani masa alırken aslında bir coğrafya ve kişisel tarih dersi alıyoruz. Kim bilir ki bir sandalye seçerken aynı zamanda İskandinav kültürüne dalıp gideceğiz?
Kendi Yaptığınız Üründen Haz Alma Durumu: IKEA Etkisi
Hangi ürün hangi isimleri alıyor?
Burada kesin bir sistem var ve düşündüğünüzden daha eğlenceli. Her kategori için belirli bir tema oluşturulmuş. Sonuç olarak her ürün grubunun ismi belirli bir mantığa göre seçiliyor. Örneğin:
- Ofis mobilyaları çoğunlukla erkek isimleri alıyor.
- Açık hava mobilyaları İskandinavya’daki adaların isimlerini taşıyor.
- Çocuk ürünlerinde hayvan isimleri yaygın.
- Halılar ise Danimarka’daki yerlerin isimlerinden geliyor.
Yani evinize aldığınız küçük bir kitaplık bile aslında bir mesleği ya da İskandinav erkek ismini temsil ediyor. “Billy” kitaplığınız varsa yalnız olmadığınızı bilin; o isim Ikea’nın reklam departmanında çalışan Billy Liljedahl’dan geliyor. Bu kategorilerin arkasında coğrafya, kültür ve mizah bulunuyor. Üstelik Ikea, bazen ürünü doğrudan işlevine göre de isimlendiriyor, örneğin Uppfylld süzgeci, “dolu” anlamına geliyor. Mutfağınızdaki eşya bile dil pratiği yapmanızı sağlıyor!
Peki Ikea neden böyle bir sistem tercih etmiş?
Bu sistem aslında oldukça kişisel bir gerekçeden doğmuş. Kurucu Ingvar Kamprad, disleksi nedeniyle ürün kodlarını akılda tutmakta zorlanıyordu. Bu yükü hafifletmek için kendi çözümünü geliştirdi: Her şeye bir isim vermek. Yani Ikea’nın isimleri sadece kulağa hoş gelsin diye oluşturulmadı; çalışanlar ve kullanıcılar için daha hatırlanabilir olması amaçlandı. Zamanla bu sistem öylesine gelişti ki artık markanın kimliğinin en güçlü parçalarından biri oldu. Ayrıca ürün isimleri belirli kriterlere göre belirleniyor. Genel olarak 4–12 harf uzunluğunda olmaları tercih ediliyor ve içinde İskandinav seslilerinden Å, Ä, Ö olması bekleniyor. Ve evet, şaka değil, bu kuralların anlatıldığı bir müze bile mevcut!
Friends, Stranger Things ve The Simpsons’ın Efsanevi Odalarını Yapan IKEA
Komik ve ilginç Ikea isimleri: “Bu ne demekmiş şimdi?”
Ikea’da dolaşırken bazen bir ürün adı görünce gülümsememek elde değil. Bazıları gerçekten komik gelebiliyor. Ancak arkasında her zaman gerçek bir anlam var. Mesela:
- Skarpö: Bahçe koltuğu → Stockholm civarında bir ada.
- Småskrake: Çocuk sandalyesi → Kırmızı göğüslü bir kuş türü.
- Bumerang: Askı → Evet, Boomerang kelimesinden geliyor.
- Hemnes: Yatak → Norveç’te bir belediye ismi.
- Varmblixt: Ayna ve ışık → Sıcak ışık.
- Aptitlig: Dönebilir servis tablası → İsveççe iştah açıcı.
- Stoense: Halı → Danimarka’da doğal bir bölge.
Yani burada rastgele harfler yok, aksine tarih, coğrafya ve mizah bir araya geliyor.
Bu sistem değişir mi? Büyük ihtimalle hayır
Ikea’nın bu isimlendirme kültürü artık markanın ruhu haline geldi. Müşteriler bununla eğleniyor, çalışanlar keyif alıyor ve ürünler akılda kalıyor. Ayrıca bu durum artık global bir fenomen haline geldi. Hatta dil sürçmeleri yaratabilecek kelimelerin seçilmesinden bile keyif aldığı söyleniyor. Dolayısıyla dünyanın dört bir yanında insanlar Fjord, Blåhaj, Hemnes demeye devam edecek gibi görünüyor. Düşünsenize: Basit bir sehpa seçiyorsunuz ve bir anda coğrafya sınavına hazırlık yapıyorsunuz. Ikea’nın gizli büyüsü tam olarak bu: işlevsel mobilya + kültürel derinlik + mizah + merak uyandırıcı gizem.
Kaynak: 1
